Tieneke Dijkstra, directeur/coach

Ambtenaren moeten vooral een beetje ondeugend blijven

In 2001 zond de VPRO de serie ‘Iedereen een coach’ uit. Ik heb daar ontzettend om gelachen. Het leek wel Van Kooten en De Bie, maar het bleek heel serieus te zijn. En ik dacht: verrek, er zit toch wel wat in. Het hebben van een sparringpartner, iemand tegen wie je eens aan kunt praten en die je dat soort feedback geeft dat je nooit van iemand hoort: thuis niet, op je werk niet.

Zo kwam ik op het idee van InterCoach. Inter staat voor interdepartementaal. Wat ik voor elkaar wil krijgen is dat we de muren tussen departementen en onderdelen van departementen kunnen slechten. Coachen is daarvoor een eenvoudig en goedkoop instrument, want wie er talent voor heeft, pikt het snel op.

Ik had zoiets van: ik ga het gewoon doen! Ik heb toen twee netwerken aangeboord. Ten eerste dat bij de departementen. Ik moest directeuren vinden die brood zagen in het idee en die midden in hun macht en kracht stonden. En ik ging in de wereld van de psychologie op zoek naar mensen die een eigen visie hadden op het veranderen van mensen en die ook nog goeie trainers waren. In de loop van 2001 begon ik met mijn eerste klasje: een man of veertien van de ministeries van SZW, Justitie, LNV en VWS. Dat was best spannend. Je moest toch maar afwachten hoe die directeuren er op zouden reageren. Maar ze vonden het fantastisch.

Mijn filosofie door de jaren heen is: het zijn de mensen die het doen. Er zijn heel veel manieren om je werk goed te doen, maar bij de overheid wordt de mens vaak ondergeschikt gemaakt aan processen, aan loyaliteiten. Mensen werken zich bij de overheid te pletter in hun loyaliteit aan de organisatie, de minister, het publiek belang, maar de loyaliteit aan zichzelf mogen ze wel wat meer ontwikkelen.

Het doet ertoe wat we doen. Alle departementen doen nu mee. We hebben een leuk netwerk met leuke mensen. Mensen op sleutelposities die gevoel hebben voor de menselijke kant van de zaak, die het belangrijk vinden en tijd maken om eens met anderen te sparren en iets van zichzelf te laten zien.
Tot voor kort was het vaak zo dat het beste jongetje van de klas leidinggevende werd, terwijl het maar de vraag was of hij een idee had waar het om gaat bij leiding geven. De overheid mag zich in de handen knijpen met leidinggevenden die de menselijke kant van het vak beheersen.

In het begin zaten we met InterCoach vooral op het niveau van de directeuren. Nu pakken we ook de middenmanagers, de senior adviseurs. Op departementen zie je coachpools ontstaan. Die willen we ook interdepartementaal maken. Dat is ook een van de toegevoegde waarden van InterCoach: over de muren van de departementen heen kijken.

Heel lang ben ik zelf zo ongeveer synoniem geweest aan InterCoach. Een tijd lang was het heel spannend of we de kans zouden krijgen om door te groeien, onze plek zouden vinden. Inmiddels is het hele idee geland en zijn we de pioniersfase voorbij, dat kun je wel zeggen. Maar we willen klein blijven, licht. We moeten geen institutie worden.

Ons idee is uniek: collega’s coachen elkaar. Maar van buiten krijgen je vragen. Departementen willen weten of onze coaches net zo goed zijn als mensen van buiten. Daarom hebben we nu de Proeve van Bekwaamheid ontwikkeld, een toets die coaches moeten afleggen als ze de opleiding hebben afgerond, en die we daarna gebruiken om tussentijds de kwaliteit van onze coaches te toetsen. Zo doen we aan kwaliteitsborging.

Bij InterCoach moeten we onze eigen salarissen verdienen. Dat betekent dat we nieuwe markten moeten ontginnen. Zo zijn we op dit moment bezig om een aanbod te ontwikkelen voor trainees binnen de overheid. Die zie je nu enthousiast binnenkomen na de universiteit, maar na een paar jaar vliegen ze vaak weer uit. Dat is zonde.

Zorgvuldigheid, degelijkheid, natuurlijk, daar is de overheid op gebouwd, dat heeft de overheid nodig. Maar die kwaliteiten overheersen nu wel heel erg. Als een organisatie de ruimte biedt voor creativiteit en gebruik maakt van talenten, gaan er misschien ook minder mensen weg. Ambtenaren moeten vooral een beetje ondeugend blijven, een beetje vrijheid creëren voor zichzelf.

Tieneke Dijkstra

Telefoonnummer: 06 – 50768475
E-mail: tieneke.dijkstra@intercoach.wmrijk.nl